- D&D’nin Tarihçesi
- Doğru Bilinen Yanlışlar
FRPNet‘te, geçtiÄŸimiz günlerde bir arkadaşımız “D&D sistem mi, dünya mı?” gibi bir soru sormuÅŸtu. Bu yazı içerisinde tartışacağımız olayın, temelde soruyla pek bir ilgisi yok. Fakat adı geçen baÅŸlıkta, bazı “eski” ve “bilgili” arkadaÅŸlarımızın D&D’nin tarihçesine girdiÄŸini ve ne yazık ki doÄŸru bir ÅŸekilde de girmediklerini fark ettim.
DoÄŸru Bilinen Yanlışlar’ın ilk yazısında, yanlış bilgiyi yaymanın nelerle sonuçlanacağına dair bir ÅŸeyler söylemiÅŸtim. O sebeple ona burada hiç girmeyeceÄŸim ve doÄŸrudan bugünkü konumuz olan D&D’nin tarihçesine bakacağız.
İlgili başlıkta Fallen Angel ve Lazarus şunları söylemişler:
Lazarus:
dnd sistemi 1. editionla başladı o zamanları bende hayal meyal hatırlarım. 2. edition çok kapsamlı ve karmaşıktı
Fallen Angel:
Ek olarak bir ÅŸey daha söyleyeyim, madem ki tarihine girmek istiyorsun…
2.versiyon zamanında D&D (yada o zamanki adıyla AD&D) gerçek anlamda bağımsız bir sistemdi
Åžimdi bu ikinci, Fallen Angel’ın yazdığı mesajda, olay AD&D’nin “bağımsız” bir sistem olması deÄŸil. Ki zaten esasında AD&D bağımsız filan bir sistem deÄŸildi. Fakat sanıyorum Fallen Angel, bu mesajında, “kurulum-bağımsız” anlamında kullanıyor bağımsız kelimesini ki o yüzden üzerine düşmeye gerek olan bir ÅŸey deÄŸil.
Åžimdi, temelde Lazarus, tarihçeyi anlatma niyetinde olmadığı mesajında, “biz bunların hepsini zaten biliyoruz” gibi bir üslupla yukarıda alıntıladığım cümleyi kuruyor. Fallen Angel ise doÄŸrudan bilgi vermeye yönelik olarak yine yukarıda alıntıladığım cümleyi kuruyor. Bana sorarsanız, ikisi de birbirinden tehlikeli. Çünkü iki bilgi de tamamen yanlış. Ve ne yazık ki doÄŸru olarak empoze ediliyorlar.
Benim bu arkadaÅŸlara cevaben yazdığım mesaj da aÅŸağıda… Esasında temelde D&D’nin tarihçesi aÅŸağıda yazdığımdan daha karmaşık. Çünkü ’74 ile ’77 arasında yayınlanan D&D’nin durumu karmaşık biraz. Fakat genel kabul görmüş “edisyon” ve “versiyon”lar bunlar…
D&D, ne yazık ki hiçbir ÅŸekilde 1st edition dediÄŸimiz ÅŸeyle baÅŸlamadı. Zahir bu varsayımın temel sebebi ÅŸu an edisyonların numaralar ile gitmesinden kaynaklanıyor. Mesela o 1st edition dediÄŸimiz ÅŸey, esasında AD&D First Edition’dır. AD&D’nin takma adı da 2nd edition falan deÄŸil. Buyrun, aÅŸağıda açıklayayım…
Ä°lk çıkan D&D’nin bir “edisyon numarası” yoktur. 1974′te yayınlanan ilk D&D’nin “white box” gibi bir takma adı vardır. Çünkü bu oyunun üç kitapçığı, beyaz bir kutu içerisinde gelir. Bu “edisyon”a genel olarak orijinal D&D ya da kısaca oD&D ismi verilir veya zaten yukarıda da dediÄŸim gibi “white box” denilir.
Edisyon dediÄŸimiz hadise bu noktadan itibaren, 3rd edition’ın çıkışına kadar karmaşıktır. Çünkü 1977′den itibaren, piyasada birden çok edisyon/versiyon bulunmaktadır. 1977′de TSR, hem AD&D 1st edition’ın Players Handbook’unu piyasaya çıkarmış, hem de D&D’nin ikinci ve yeni versiyonunun Basic Set’ini piyasaya sürmüştür. Bu basic set 1-3 seviye arası oyunlar oynanmasına izin verir. Bu noktadan itibaren D&D’nin versiyonları Basic ve Expert ÅŸeklinde ayrılsa DA her yeni versiyonda Basic ve Expert’ler piyasaya sürüldüğünden, ortalık karışmaya baÅŸlamıştır.
AD&D 1st edition için, 2nd edition’ın 1989′da yayınlanmasına kadar yeni yeni kitaplar çıkarılır. Ki zaten 1st ile 2nd arasındaki temel fark, 2nd’da “non-weapon proficiency” dediÄŸimiz savaÅŸ dışı yeteneklerin oyuna tanıtılmış olmasıdır.
AD&D bu 77 ile 89 arasındaki 12 dönemde çok fazla deÄŸiÅŸmezken D&D pek çok yeni versiyona sahip olur. ÖrneÄŸin 1984′te Expert ve Basic diye iki yeni D&D versiyonu çıkar. Bu temelde TSR’ın ürün farklılaÅŸtırmasıdır. Bu versiyonda çıkarılan Basic set, tam olarak bir temel settir ve çoluk çocuÄŸun oyuna baÅŸlaması için çıkarılmış, basitleÅŸtirilmiÅŸ kurallar filan içerir. Öte yandan Expert Set ise bir önceki Basic Set’in devamı gibidir ve 4 ila 14. seviyeler arası için çıkarılmıştır. Bu üçüncü versiyon, biraz silik bir versiyondur ve bizatihi tüm hobi tarihinde pek anılmaz.
Ardından dördüncü versiyon D&D gelir. Bu dönemde yeni bir Basic Set çıkar (takma ismi “red box”tır ki hala çok efsanevi bir yere sahiptir tüm hobide), bir de yeni Expert Set çıkar (bunun da adı “blue box”tır ve yine bu da çok efsanevi bir yere sahiptir). Öte yandan bu versiyonda bir de Companion Set diye bir ÅŸey çıkar piyasaya. Daha önceki Basic ve Expert’i takip eden bu set, 15 ila 25 arası levellar içindir. Bu D&D versiyonunda Master Set(level 26-35) ve Immortal Set(level 36 ve üstü) ile tanışırız.
1989′da AD&D’nin 2nd’ı piyasaya çıkar.
1991′de ise D&D’nin 5th version denilen versiyonu ortaya çıkar. Bu son versiyonda 1 ila 36. seviyeler arası için bir set (Rules Cyclopedia) ve 36 üstü seviyeler için bir set (Wrath of the Immortals) çıkar. Bu, artık “versiyonları olan” D&D’nin son versiyonudur.
1996 senesinde de AD&D’nin 2nd edition’ın revised’ı çıkar. Zahir daha önce yaptıkları hataları düzeltme arzusundadır abiler. Özellikle canavar eklentilerinde bir takım ellerine yüzlerine bulaÅŸtırma durumu söz konusudur.
Şimdi burada ufak bir parantez açalım: D&D ve AD&D, her ne kadar aynı firma tarafından, aynı isim altında çıkarılsa da, birbirlerinden tamamen farklı geliştirilmiş oyunlardır. D&D oynayan biri rahatlıkla AD&D oynayabilir gibi bir durum söz konusu değildir.
Ardından şükür ki 2000 senesinde adamlar D&D ve AD&D saçmalığından sıkılmış olacaklar ki markayı birleÅŸtirir ve 3rd edition’ı piyasaya sürerler. Bu yeni oyunun, versiyon yerine edisyon ekini almış olması, sanıyorum kural setinin D&D branşını deÄŸil de AD&D branşını takip ediyor olmasıdır.
Heh, 3rd edition’a kadar getirdik D&D’nin geçmiÅŸini. Buradan sonrasını hatasızca biliyorsunuz neyse ki…
Bir diÄŸer gıcık olduÄŸum yanlış bilinen hakikatse, 1991 senesinde Vampire the Masquerade çıkana kadar, ortamlarda D&D’den baÅŸka oyun bulunmayışı yanılgısıdır ki onu bir baÅŸka yazıda inceleyeceÄŸim…
